Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας

Για να κατανοήσει κανείς καλύτερα τον λόγο χρησιμοποίησης των φάρμακων και τη διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι χρήσιμη η γνώση στοιχείων από την ανατομία και τη φυσιολογία του γεννητικού συστήματος, όπως και τη φυσιολογική λειτουργία της αναπαραγωγής. Θα παραθέσουμε λοιπόν μερικές γνώσεις υπό μορφή λεξικού.

Ωοθήκες

Είναι δύο και έχουν διπλή λειτουργία. Παράγουν ωάρια και ορμόνες. Έχουν σχήμα αμυγδάλου, μέγεθος 3x2x2 cm και βρίσκονται μέσα στην κοιλιά, σε επαφή με τις σάλπιγγες. Η ωοθήκη είναι μια «δεξαμενή» ωοθυλακίων (μικρές κύστεις που περιέχουν ωάρια) σε διάφορα μεγέθη και στάδια ανάπτυξης.
Δείτε περισσότερα: Ανθρώπινη Αναπαραγωγή – Ωοθήκες.

2A

Ωοθυλάκια

Μικρές κύστεις, μεγέθους περίπου 8-20 mm, γεμάτες υγρό, που αναπτύσσονται στις ωοθήκες και περιέχουν τα ωάρια. Ο αριθμός τους υπολογίζεται περίπου σε 2.000.000 στη γέννηση, 300-400.000 στην ήβη, 25.000 σε ηλικία 38 ετών και 1.000 στην εμμηνόπαυση. Απ’ αυτά, μόνο 400 περίπου φθάνουν στο στάδιο του ώριμου (γρααφιανού) ωοθυλακίου σε όλη τη διάρκεια της αναπαραγωγικής ηλικίας της γυναίκας.
Δείτε περισσότερα: Τα στάδια ανάπτυξης του ωοθυλακίου.

Ωοθυλακιορρηξία (Ωορρηξία)

Είναι η ρήξη του «ώριμου» ωοθυλακίου και η απελευθέρωση του ωαρίου. Προκαλείται από την απότομη άνοδο (αιχμή) της ορμόνης LH.
Δείτε περισσότερα: Ωοθυλακιορρηξία.

Ωοκύτταρα (Ωάρια)

Είναι τα γυναικεία γεννητικά κύτταρα (γαμέτες) που φέρουν το φυλετικό χρωμόσωμα Χ. Βρίσκονται και ωριμάζουν μέσα στα ωοθυλάκια απ’ όπου ελευθερώνονται με την ωοθυλακιορρηξία. Το «ωάριο» είναι ένας σχηματισμός που περιλαμβάνει το ωοκύτταρο και το πρώτο πολικό σωμάτιο, περιβαλλόμενα από τη διαφανή ζώνη.
Δείτε περισσότερα: Διαδικασία ωογένεσης .

Σάλπιγγες

Όργανα σε σχήμα επιμήκους σωληνίσκου που συνδέουν την κοιλότητα της μήτρας με την κοιλότητα της κοιλιάς. Αποτελούνται από 4 τμήματα: ενδιάμεσο, ισθμό, λήκυθο, κώδωνα με τους κροσσούς. Μέσα στον αυλό τους γίνεται η γονιμοποίηση. Οι σάλπιγγες χρησιμεύουν επίσης για τη μεταφορά του εμβρύου στην κοιλότητα της μήτρας.
Δείτε περισσότερα: Σάλπιγγες (ωαγωγοί).

Μήτρα

Κοίλο μυϊκό όργανο σε σχήμα αχλαδιού. Στην κοιλότητα της μήτρας αναπτύσσεται το έμβρυο μέχρι να γεννηθεί. Στα δύο άνω άκρα της («κέρατα») εντοπίζονται τα μητριαία στόμια των σαλπίγγων. Το κάτω άκρο της επικοινωνεί με τον αυλό του τραχήλου.
Δείτε περισσότερα: Μήτρα.

Τράχηλος

Είναι το κατώτερο τμήμα της μήτρας, σε σχήμα κυλίνδρου, μήκους περίπου 4 cm με αυλό (ενδοτράχηλος) που συνδέει την κοιλότητα της μήτρας με τον κόλπο. Δείτε περισσότερα: Τράχηλος.

Τραχηλική βλέννα

Έκκριμα των αδένων του ενδοτραχήλου με ποικίλη σύσταση και ρευστότητα που αποτελεί διάδρομο για τα σπερματοζωάρια (φιλικό στις γόνιμες μέρες). Δείτε περισσότερα: Τραχηλικός κύκλος.

Κόλπος

Ινώδης, μυϊκός σωλήνας μήκους περίπου 7,5 cm που υποδέχεται το πέος κατά τη σεξουαλική επαφή. Στο άνω μέρος του κόλπου, που ονομάζεται θόλος, προβάλλει ο τράχηλος της μήτρας, ενώ το κάτω μέρος καταλήγει στο αιδοίο. Δείτε περισσότερα: Κόλπος.

Ενδομήτριο

Είναι ο ιστός (βλεννογόνος) που καλύπτει εσωτερικά την κοιλότητα της μήτρας και αποπίπτει μαζί με αίμα κατά την έμμηνο ρύση (περίοδο).
Δείτε περισσότερα: Το ενδομήτριο.

Ωχρό σωμάτιο

Είναι ο σχηματισμός που αποτελεί συνέχεια του ωοθυλακίου και γεμίζει με αίμα μετά την ωοθυλακιορρηξία. Παράγει κυρίως προγεστερόνη, η οποία επιδρά στο ενδομήτριο και το διαφοροποιεί.
Δείτε περισσότερα: Ωχρό σωμάτιο.

Γεννητικός κύκλος

Είναι το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα στην πρώτη ημέρα μιας περιόδου (εμμήνου ρύσεως) και την πρώτη ημέρα της επόμενης περιόδου.
Δείτε περισσότερα: Τα γεγονότα του γεννητικού κύκλου.

Όρχεις

Είναι δύο και έχουν διπλή λειτουργία: παράγουν σπερματοζωάρια και ορμόνες. Εντοπίζονται στο όσχεο που είναι μια χαρακτηριστική πτυχή του δέρματος κάτω από το πέος.
Δείτε περισσότερα: Οι όρχεις .

Σπέρμα

Σύνθετο βιολογικό υγρό, το οποίο εκβάλλεται από το ανδρικό σώμα κατά την εκσπερμάτιση. Περιέχει τα σπερματοζωάρια (που αποτελούν το 7% του όγκου του) αλλά και εκκρίσεις από τον προστάτη, τις σπερματοδόχους κύστεις και άλλους αδένες.
Δείτε περισσότερα: Η οδός του σπέρματος και Εκσπερμάτιση

Σπερματοζωάρια

Είναι τα ανδρικά γεννητικά κύτταρα (γαμέτες). Από γενετικής άποψης, περιέχουν ένα εκ των δύο φυλετικών χρωμοσωμάτων (Χ ή Υ) και επομένως καθορίζουν το φύλο του εμβρύου (θήλυ ή άρρεν αντίστοιχα). Παράγονται στους όρχεις και ο αριθμός τους ανέρχεται φυσιολογικά σε δεκάδες εκατομμύρια ανά εκσπερμάτιση.
Δείτε περισσότερα: Μορφολογία του σπερματοζωαρίου και Ακροσωματική αντίδραση

Γονιμοποίηση

Είναι η ένωση του σπερματοζωαρίου με το ωάριο για τη δημιουργία του εμβρύου.
Δείτε περισσότερα: Ανθρώπινη Αναπαραγωγή – Φυσιολογική γονιμοποίηση .

Υποθάλαμος

Περιοχή του εγκεφάλου που για τις ανάγκες της αναπαραγωγής παράγει την ορμόνη GnRH (Gonadotropin Releasing Hormone, εκλυτική ορμόνη των γοναδοτροπινών), η οποία επιδρά στην υπόφυση και προκαλεί έκκριση των γοναδοτροπινών FSH και LH.
Δείτε περισσότερα: Ανθρώπινη Αναπαραγωγή – Ο γεννητικός κύκλος.

Υπόφυση

Αδένας του εγκεφάλου, στρατηγικής σημασίας, που εκκρίνει ορμόνες οι οποίες ρυθμίζουν τη λειτουργία των ωοθηκών, των όρχεων, των επινεφριδίων, του θυρεοειδούς και άλλων αδένων.
Δείτε περισσότερα: Ανθρώπινη Αναπαραγωγή – Ο γεννητικός κύκλος.